ΜΑΘΗΣΗ & ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ -ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

 Β' ΤΟΜΟΣ    

Συγγραφείς: Αριστοτέλης Ράπτης  και Αθανασία Ράπτη

 Τίτλοι κεφαλαίων:

1. Ηλεκτρονική γραφή

2. Μοντελοποίηση ποιοτικών δεδομένων

3. Αλαφαβητισμός της εικόνας (Σχεδιαστικά προγράμματα)

4. Βάσεις Δεδομένων (ACCESS-EXCELL)

5. Μαθαίνοντας τη γλωσσα LOGO

6. Πρόγραμμα Παρουσίασης (PowerPoint)

7. Συγγραφικά πακέτα (Multimedia Builder)

8. Δικτυακοί τόποι -Ιστοσελίδες Publisher

9. Internet-Διαδίκτυο

Ο δεύτερος τόμος αυτής της έκδοσης περιλαμβάνει σύνολα δραστηριοτήτων με τη μορφή σχεδίου μαθημάτων, τα οποία συνοδεύονται από φύλλα εργασίας για το μαθητή. Τα φύλλα εργασίας των δραστηριοτήτων που προορίζονται για τους μαθητές προσφέρονται επίσης έγχρωμα και σε ηλεκτρονική μορφή στον ένθετο Οπτικό Δίσκο ( CD) με τον τίτλο “Ανάλεκτα Παιδαγωγικών Δραστηριοτήτων » που παρέχεται δωρεάν μαζί με τον τόμο αυτό, καθώς και στην ηλεκτρονική διεύθυνση www.adraptis.com, ώστε να δουλεύονται απευθείας στον υπολογιστή μέσα στην τάξη. (Σημειωτέον ότι το εν λόγω CD περιλαμβάνει λόγω της χωρητικότητάς του πολύ περισσότερο υλικό από ό,τι αυτός εδώ ο τόμος, όμως δεν περιέχει και τα σχέδια μαθήματος του βιβλίου που προορίζονται για το δάσκαλο). Το εγχειρίδιο αυτό έχει ιδιαίτερη πρακτική αξία για το δάσκαλο, αλλά – με κατάλληλη προσαρμογή – και για τον καθηγητή του Γυμνασίου, ακόμη και το Νηπιαγωγό, αφού συνδυάζει τη θεωρία με την πράξη, καθώς και τον τεχνολογικό αλφαβητισμό με την επιδίωξη μαθησιακών στόχων σε διάφορα γνωστικά αντικείμενα. Κυρίως όμως, δίνει ιδέες στον εκπαιδευτικό, για να κατασκευάσει τις δικές του δραστηριότητες στον καινούριο και διαθεματικό γνωστικό χώρο, με τον οποίο πολύ λίγο είναι ακόμη εξοικειωμένος, όμως πολύ εύκολα είναι δυνατό να τον εξερευνήσει, με την κατάλληλη κατάρτιση και υποστήριξη, με στόχο την αξιοποίηση των δυνατοτήτων του υπολογιστή για την αναβάθμιση της εκπαιδευτικής διαδικασίας.

Πολλές από τις προτεινόμενες δραστηριότητες έχουν αναπτυχθεί, εφαρμοστεί με επιτυχία και αξιολογηθεί από τους συγγραφείς σε συνεργασία με ομάδες εκπαιδευτών στο πλαίσιο του πιλοτικού προγράμματος της ΟΔΥΣΣΕΙΑΣ με τον τίτλο « Το Νησί των Φαιάκων » και διδάσκονται στα επιμορφωτικά προγράμματα που πραγματοποιούνται στον Τομέα Μαθηματικών και Πληροφορικής στην Εκπαίδευση του Παιδαγωγικού Τμήματος Δ.Ε. του Πανεπιστημίου Αθηνών. Το περιεχόμενό τους είναι ενδεικτικό. Ο εκπαιδευτικός μπορεί να κάνει τις δικές του τροποποιήσεις ή να επιλέξει άλλο θέμα με παραπλήσιους στόχους, με βάση τις δικές του ιδέες, ή τις εναλλακτικές προτάσεις που δίδονται σε κάθε δραστηριότητα. Οι δραστηριότητες υιοθετούν τις αρχές του εποικοδομισμού και ευνοούν την εργασία των μαθητών σε ομάδες, καθώς και τη διαφοροποιημένη διδασκαλία με έργο που αντιστοιχεί στο βαθμό ετοιμότητας των παιδιών για εργασία σε περισσότερο προωθημένα επίπεδα μάθησης.

Στην αρχή , γίνεται μια εισαγωγή των μαθητών στη χρήση του Επεξεργαστή Κειμένου με δραστηριότητες σταδιακά αυξανόμενης δυσκολίας και συνθετότητας, από τις απλές ασκήσεις στο μάθημα της Γλώσσας μέχρι τις περισσότερο κριτικές δραστηριότητες στη δημιουργική γραφή, την Ποίηση, την Ιστορία κτλ, καθώς και τις σύνθετες, διαθεματικές δραστηριότητες, όπως είναι η έκδοση εφημερίδας, περιοδικού, λευκωμάτων, η κατασκευή θεατρικών σεναρίων κ.ά.

Στη συνέχεια, στο δεύτερο κεφάλαιο, γίνεται παρουσίαση ενός ανοιχτού λογισμικού μοντελοποίησης ποιοτικών δεδομένων (του Inspiration) με το οποίο διευκολύνεται η προώθηση της μάθησης, στα ανθρωπιστικά κυρίως αντικείμενα, σε ανώτερα επίπεδα, πέραν της συλλογής πληροφοριών.

Στο τρίτο κεφάλαιο επιχειρείται η εξοικείωση των μαθητών και η ανάπτυξη δεξιοτήτων χρήσης εργαλείων γραφικών, σχεδίου και ζωγραφικής με μια παράλληλη προσπάθεια εισαγωγής τους στο λεγόμενο αλφαβητισμό της εικόνας, ιδιαίτερα μέσα από την καλλιτεχνική διαπαιδαγώγηση, που απαιτεί η σύγχρονη εποχή. Πρόκειται για ένα δείγμα - ειδικά προσαρμοσμένο για νεαρές ηλικίες - εναλλακτικής μορφής διδασκαλίας ενός τομέα, που έχει σχέση με την εικόνα και τις εικαστικές τέχνες, με την αξιοποίηση των διευκολύνσεων των Νέων Τεχνολογιών, αλλά και με έμπρακτη και κριτική σύγκριση της εμπειρίας με τα παραδοσιακά και κλασικά μέσα, τα υλικά και τις τεχνικές των εικαστικών τεχνών.

Το τέταρτο κεφάλαιο αναφέρεται στη χρήση λογισμικού μοντελοποίησης προβλημάτων και διαχείρισης δεδομένων, όπως είναι οι Βάσεις Δεδομένων και το Λογιστικό Φύλλο και συνοδεύεται από σύντομες οδηγίες εκμάθησής τους. Υπάρχουν επίσης ενδεικτικές εφαρμογές για την ανάπτυξη της λογικο-μαθηματικής σκέψης, καθώς και των στάσεων και δεξιοτήτων, που εμπλέκονται στις δραστηριότητες της διερευνητικής μάθησης σε διάφορα γνωστικά αντικείμενα. Οι μαθητές μαθαίνουν να αναπαριστούν προβλήματα, να διατυπώνουν τα κατάλληλα ερωτήματα και το είδος των πληροφοριών που σχετίζονται με αυτά, να συλλέγουν και να οργανώνουν τις σχετικές πληροφορίες σύμφωνα με ένα σχέδιο δράσης, που βασίζεται στην αιτιολόγηση και τον έλεγχο των υποθέσεών τους και να κάνουν χρήση ποικίλων εργαλείων για την επίλυση προβλημάτων. Συγχρόνως, με τον κατάλληλο διδακτικό σχεδιασμό, οι μαθητές είναι δυνατό να εισαχθούν κατά τρόπο εποικοδομιστικό και εμπειρικό σε αφηρημένες λογικο-μαθηματικές έννοιες, όπως είναι, για παράδειγμα, η έννοια της αναλογίας, του μετασχηματισμού, της συνάρτησης και της μεταβλητής, στην κατανόηση σχετικών γραφικών αναπαραστάσεων, καθώς και σε στοιχειώδεις έννοιες της στατιστικής σκέψης. Το κυριότερο όμως, μαθαίνουν να εργάζονται ως μικροί επιστήμονες και η αυτοπεποίθησή τους αναπτύσσεται μέσα από την αυθεντική κατάκτηση της γνώσης. Παρόμοιοι στόχοι επιδιώκονται και μέσα από τις δραστηριότητες, που ακολουθούν

στο πέμπτο κεφάλαιο, όπου παρέχονται στον εκπαιδευτικό παραδείγματα εποικοδομιστικής χρήσης της γλώσσας προγραμματισμού Logo, για την οικοδόμηση λογικο-μαθηματικών εννοιών. Ο εκπαιδευτικός έχει έτσι στα χέρια του (μέσω του συνοδευτικού CD ή της προαναφερθείσας ηλεκτρονικής διεύθυνσης) το λογισμικό αυτής της γλώσσας προγραμματισμού και έχει τη δυνατότητα να αναπτύξει ο ίδιος περισσότερες δραστηριότητες δικής του έμπνευσης. Οι ίδιοι στόχοι επιδιώκονται και με το ανοιχτό λογισμικό, το λεγόμενο «The Geometer's Sketchpad”, με το οποίο επίσης προωθείται η εποικοδομιστική και ανακαλυπτική προσέγγιση της μάθησης.

Με το έκτο και έβδομο κεφάλαιο παρουσιάζονται δύο ανοιχτά εργαλεία κατασκευής πολυμεσικών κειμένων, μαζί με οδηγίες εκμάθησής τους και με ενδεικτικές δραστηριότητες. Πρόκειται για το λογισμικό παρουσίασης PowerPoint και για το συγγραφικού πακέτο με την επωνυμία «Multimedia Builder», που και τα δύο μπορούν να αξιοποιηθούν δημιουργικά από τους εκπαιδευτικούς και τους μαθητές για την αναβάθμιση της εκπαιδευτικής διαδικασίας, κατασκευάζοντας τα δικά τους πολυμεσικά προγράμματα στο πλαίσιο όλων των μαθημάτων και των διαθεματικών δραστηριοτήτων. Η εναλλακτική αυτή διαδικασία της σχολικής εργασίας συμβάλλει στην επιστράτευση και ανάπτυξη πολλών γνωστικών δεξιοτήτων με τις οποίες οι μαθητές μετασχηματίζουν και κατασκευάζουν τη γνώση - αξιοποιώντας διάφορες πηγές, μέσα και συνθετικές μεθόδους - αντί να αναπαράγουν απλώς - τη γνώση του σχολικού εγχειριδίου. Μερικοί από τους λόγους για την επιλογή και του 2 ου από τα προαναφερθέντα πακέτα, υπήρξαν τα εκπληκτικά αποτελέσματα της δουλειάς των δασκάλων που συνεργάστηκαν μαζί μας και κυρίως η ενθουσιώδης αποδοχή του από αυτούς και τους μαθητές τους, πολλοί από τους οποίους μας έκαναν αξιοθαύμαστη επίδειξη των δεξιοτήτων τους σε ειδικές ημερίδες. Ένας από τους λόγους του ενθουσιασμού τους είναι ότι το συγκεκριμένο λογισμικό απελευθερώνει τις δημιουργικές δυνάμεις τους και τους προκαλεί ένα αίσθημα περηφάνιας με τη δημόσια παρουσίαση του έργου τους.

Το όγδοο και ένατο κεφάλαιο ασχολούνται με θέματα του διαδικτύου. Πιο συγκεκριμένα, στο όγδοο κεφάλαιο δίνονται οδηγίες και παραδείγματα εκμάθησης του λογισμικού Publisher 2002 της Microsoft ( με το οποίο εκπαιδευτικοί και μαθητές μαθαίνουν να κατασκευάζουν ιστοσελίδες για τη δημιουργία του δικού τους δικτυακού τόπου στον παγκόσμιο ιστό, επιδιώκοντας διαφόρους σκοπούς, όπως τη δημιουργία ενός « εικονικού μουσείου » αφιερωμένου στο σχολείο τους ή σε άλλα ενδιαφέροντα θέματα), ενώ στο ένατο επιχειρείται μια εισαγωγή σε θέματα αναζήτησης στο Διαδίκτυο. Αθήνα, 2007